|
|
Tijdschrift voor de Geschiedenis van de Kartografie in NederlandCaert-Thresoor homepage@ la carte 2000-2001@ la carte 2002-2004@ la carte 2005-Deze rubriek vestigt de aandacht op bijzondere internetsites met betrekking tot de historische kartografie. De ene keer wordt één bijzondere pagina besproken, de andere keer een aantal sites met een gemeenschappelijk thema. Tips kunnen gemaild worden aan de samenstellers van deze rubriek: Elger Heere (e.heere@geo.uu.nl) en Martijn Storms (m.storms@geo.uu.nl) |
Een tweede manier om informatie over (historische) kartografie te vinden is via Oddens' Bookmarks. Op deze site vindt u ontelbare hoeveelheden links naar kartografisch gerelateerde sites. Het zoeken naar informatie kan via de browse-functie. Er verschijnt dan een lijst met categorieën, waaronder 'Maps & Atlases', 'Sellers of Cartographic Material', 'Map Collections', 'Libraries' en 'Literature'. Vervolgens kan een subcategorie gekozen worden, bijvoorbeeld bij 'Maps & Atlases - Old'. Tenslotte kan er geografisch (op land of regio) gezocht worden. Bij de search-functie kan ook op de genoemde categorieën en geografie gezocht worden, in combinatie met een zoekterm (keyword).
Een laatste zoekmogelijkheid die niet ongenoemd kan blijven is de site van Tony Campbell: Map history / History of Cartography. Ook deze site is een verzameling links naar kartografisch gerelateerde sites, met de nadruk op de historische kartografie. Men kan op drie manieren informatie zoeken. Via het 'Main Menu' kan men zoeken op categorieën, onder andere collecties, tentoonstellingen, globes, literatuur en nieuws. De 'Sitemap' geeft ook deze categorieën, maar is iets uitgebreider. In de 'Index' vindt men een lijst met trefwoorden op alfabetische volgorde. Deze site is voor specifiek de historische kartografie het meest uitgebreid.
De Beeldbank Noord-Holland is een samenwerkingsverband van zeven archiefdiensten in Noord-Holland. Via de site kan men allerhande beeldmateriaal op internet bekijken. Het gaat hierbij niet uitsluitend om kaartmateriaal, maar ook om oude foto's, prentbriefkaarten, tekeningen en prenten.
Na het openingsscherm, waar men een overzicht kan krijgen van de deelnemende instellingen, komt men bij het zoekscherm. Hier kunt u een zoekcriterium invullen. Vervolgens kunt u aangeven of u zoekt naar kartografie, topografie, historische afbeeldingen, etcetera. Daarnaast kunt u de lokatie beperken, tot straatniveau. Ook kunt u aangeven of u een schilderij, prent, kaart, foto of bouwtekening wilt zien. De resultaten kunt u naar keuze krijgen als beeldoverzicht of als lijst met titels.
Als we als zoekcriterium 'Amsterdam' opgeven en we kiezen voor alleen kartografie met als resultaat een kaart krijgen we een titellijst met 178 kaarten en plattegronden. Verrassend genoeg krijgen we ook kaarten van andere locaties, deze zijn echter uitgegeven in Amsterdam. Als we de locatie beperken tot Amsterdam blijven er slechts 7 kaarten en plattegronden over. Opgemerkt dient te worden dat de Beeldbank nog in ontwikkeling is en derhalve geen compleet beeld geeft van wat er aan beeldmateriaal in de archieven is.
In de titellijst kan men een kaart aanklikken, welke vervolgens op het scherm verschijnt. De kaart wordt dermate klein afgebeeld dat teksten niet leesbaar zijn. Wel wordt voldoende randinformatie over de kaart gegeven. Bij deze informatie hoort ook de het archief en de bewaarplaats waar het stuk zich bevindt. De originelen zijn dus altijd terug te vinden.
Een uitgebreidere site is van de Library of Congress (www.loc.gov), de nationale bibliotheek van de Verenigde Staten. We beperken ons hier tot de 'Map Collections'.
Op het openingsscherm zijn de kaartencollecties uitgesplitst in algemene kaarten, steden, milieubeheer, ontdekkingen, cultuurlandschappen, militaire kartografie en transport en communicatie. Voor het overgrote deel gaat het om kaartmateriaal, hoewel er ook enkele prenten en tekeningen tussen zitten. Binnen de categorieën kan er op verschillende manieren gezocht worden op keyword. Daarnaast bevat de site indexen op onderwerp, maker, geografische locatie en titel. Uit een lijst met zoekresultaten kunt de gewenste kaart aanklikken.
Hierbij moet wel opgemerkt worden dat de nadruk van de kaartencollectie op de V.S. ligt. Er is slechts één kaart van het Nederlands grondgebied te vinden, een Leo Belgicus van Jodocus Hondius (zie afbeelding). Er zijn echter wel een aantal kaarten terug te vinden van Nederlandse makelij, waaronder een aantal atlaskaarten.
Na het aanklikken uit de zoeklijst verschijnen er twee afbeeldingen op het scherm, een 'Zoom View' en een, kleinere, 'Navigator View'. Afhankelijk van de kaart zijn er 5 of 6 zoomniveaus. Het is verrassend hoe scherp de afbeeldingen blijven, zelfs bij het verste inzoomen. Daarnaast is het mogelijk traploos te scrollen door aan een rand op de Zoom View te klikken. De Navigator View laat zien op welk deel van de kaart ingezoomd is. Tenslotte is het ook nog mogelijk om het formaat van de Zoom View aan te passen. Naast de schitterende afbeeldingen is ook de documentatie van het materiaal uitstekend.
Dit alles maakt de site van de Library of Congress tot een waar technologisch hoogstandje. Want ondanks de zeer uitgebreide mogelijkheden is de site razendsnel. Het is dan ook de mooiste internetsite die we, tot nu toe, tegen zijn gekomen.
Genoemde sites:
Luxe producten zoals oude kaarten zijn bij uitstek een uitstekend medium om te verhandelen via internet. Het unieke karakter van het product maakt dat de factor toeval een belangrijke rol speelt bij het vinden van de gewenste kaart. Nu hoeft men niet meer het hele land door te reizen om alle antiquaren langs te gaan, maar kan men in één avond langs diverse sites gaan om te kijken wie het product heeft, dat het meest aan de wensen voldoet.
Verschillende Nederlandse antiquaren tonen hun kaartencollectie op internet. Er zit echter wel veel verschil in de uitgebreidheid van de sites. Alle bekeken sites geven een lijst met het beschikbare kaartmateriaal. De meeste antiquaren geven daarbij afbeeldingen van de kaarten. De kwaliteit van deze afbeeldingen wisselt nogal. Soms zijn het kleine en onscherpe kaartjes, soms zijn de kaarten zeer duidelijk gescand en is er de mogelijkheid de afbeelding groter op het beeldscherm te krijgen. Ook de informatie bij de kaart wisselt per site. De ene geeft slechts een beknopte beschrijving van de kaart in verkoop, de andere geeft naast een uitgebreide beschrijving van de kaarten ook nog achtergrondinformatie over kaartenmakers, literatuur, het verzamelen van oude kaarten en historische kartografie in het algemeen. Sommige antiquaren beperken zich niet alleen tot kaarten, maar bieden ook naslagwerken en facsimile's aan. Meestal kunnen de kaarten via internet besteld worden.
We besluiten met een overzicht van een aantal Nederlandse antiquaren sites:
Op 17de-eeuwse schilderijen vormen kaarten en globes belangrijke elementen. Verwonderlijk is dit niet; juist in deze tijd van kolonialisatie en het ontdekken van de wereld speelde geografische informatie een belangrijke rol.
De bekendste voorbeelden van kaarten en globes op schilderijen vinden we in het werk van de Delftse schilder Johannes Vermeer. Op 10 van de 35 bewaard gebleven schilderijen staan kaarten of globes. Een overzicht van Vermeer en zijn werk wordt gegeven op de site Paintings of Vermeer (www.ccsf.caltech.edu/~roy/vermeer/index.html). Wordt gekozen voor de link 'Thumbnails of the Paintings' dan komt er een overzicht van alle schilderijen van Vermeer. De Officier en het lachende meisje, met de kaart van Holland door Balthasar van Berckenrode, siert de kaft van Hollandia Comitatus, de onlangs verschenen kartobibliografie van Holland. Kaarten en globes van Visscher, Hondius en Blaeu komen op diverse schilderijen voor. Wat de globe in De Allegorie van het Geloof onder de jurk van de vrouw doet, is ons niet geheel duidelijk. Ieder schilderij wordt duidelijk beschreven, met verwijzingen naar de kaarten en globes en kan iets vergroot worden weergegeven.
Een ander bekend schilderij van Vermeer, het Gezicht op Delft is een inspiratiebron geweest voor de Technische Universiteit Delft om een site te maken, waarin virtueel rondgewandeld kan worden door het 17de-eeuwse Delft (www2.io.tudelft.nl/id-studiolab/vermeer). De site opent met een plattegrond van Delft (waarom geen 17de-eeuwse plattegrond?), waarin verschillende gezichtspunten zijn aangegeven. Als men op één van deze punten klikt krijgt men een 3D-animatie te zien. Het resultaat is spectaculair. Dit werkt echter alleen wanneer er een QuickTime player is geïnstalleerd. Deze is eenvoudig van de site te downloaden. De animaties zijn gebaseerd op 18de-eeuwse prenten. In een kader naast de animatie wordt informatie gegeven over deze prenten.
De TU Delft heeft meer gedaan met 3D-animaties. Met een 17de-eeuwse plattegrond van Delft, van Frederik de Wit, is een vogelvlucht over Delft gemaakt. Helaas is de animatie zelf niet op internet te bewonderen. Wel zijn er afbeeldingen vanuit verschillende posities te zien. Die zijn te vinden op de site Een vogelvlucht over het Delft van 1660 (www.xs4all.nl/~kalden/3D_vlucht_boven_Delft.html). Er wordt uitgebreid ingegaan op het scannen en bewerken van de kaart in GIS. Helaas is nauwelijks informatie te vinden over de oude plattegrond waarop de animatie gebaseerd is.
Genoemde sites:
| Laatst bijgewerkt : door Peter van der Krogt |
|