Date: Tue, 31 Mar 1998
From: Peter van der Krogt [pvdk@delftnet.nl]
Subject: Oldest Plan of London

Out of the frame? Click here

London

Dear all,

In the NRC Handelsblad of today (31 March 1998), page 11, is an article about the discovery of a copperplate of the oldest plan of London, dating from about 1553-59.
It is found on the reverse side of an oil painting on copper in a museum in Dessau, Germany. Only two other plates of this map (originally probably 15 sheets) are known, also on the reverse side of oil paintings in the Museum of London. Prints on paper are unknown.
The article is illustrated with a print (? maybe made by printing a photograph mirror reversed and in negative, while it shows black lines and readable texts) of the copperplate. If anyone wants to see it, I will place it on the MapHist illustration page.

The article says further that the newly discovered copperplate will be on exhibition in the Museum of London from Thursday April 2 (thus it isn't an April Fool's day joke). Maybe the London MapHisters can supply better & more information.

Coincidentally, in the last issue of Cartographica Helvetica Markus Heinz and Cornelia Reiter report of their discovery of a copperplate from Ortelius' wall map of Asia, which was used for a painting too (this is in the Monastery of the Scots in Vienna; an English translation of their article will be published in the commemorative volume Abraham Ortelius and the first atlas to be published soon).

ORIGINAL TEXT OF THE NEWPAPER ARTICLE (IN DUTCH)

Deel oudste kaart Londen ontdekt

Door onze correspondent DICK WITTENBERG

LONDEN, 31 MAART. Een van de belangrijkste ontbrekende delen van de oudste kaart van Londen is bij toeval ontdekt op de achterkant van een 16de-eeuws olieverfschilderij in het Duitse Dessau. De enige twee andere delen die tot dusver zijn gevonden, bevinden zich in het Museum of London waar ook het deel uit Dessau vanaf donderdag is te zien. Conservator Mireille Galinou heeft goede hoop dat die expositie tot de ontdekking van andere ontbrekende stukken zal leiden. De kaart was waarschijnlijk 111 bij 323 centimeter groot en heeft vermoedelijk uit vijftien delen bestaan.

Papieren afdrukken van de kaart zijn nooit gevonden. Het enige dat bewaard bleef zijn, drie gegraveerde koperen platen die voor het drukken werden gebruikt. De redding van die platen was dat ze werden hergebruikt als ondergrond voor schilderijen. Galinou zegt dat dit een modieuze, maniŽristische kunst was die aan het eind van de 16e eeuw onder meer door de Antwerpse familie Francken met verve werd bedreven: schilderen op koper. Op de keerzijde van twee van de koperen platen, een uit Londen en de pas ontdekte uit Dessau, staat een Toren van Babel, geschilderd in de stijl van Martin Valkenborgh. De achterkant van de derde plaat toont de hemelvaart van Maria, gepenseeld in een volstrekt andere stijl.

Galinou gaat ervan uit dat ook de twaalf ontbrekende delen zijn beschilderd. De kans is volgens haar groot dat die platen zich nog onopgemerkt in publieke of particuliere verzamelingen bevinden. Eigenaren hebben mogelijk de achterkant van hun schilderij nooit goed bekeken. Of ze denken dat het werk op hout of doek is geschilderd. De koperen plaat in Dessau - 36,5 bij 49,9 cm werd pas ontdekt toen een free-lance kunsthistoricus de verzameling van het plaatselijk museum in kaart bracht. Zij nam contact op met het Museum of London waar onmiddellijk het belang van de vondst werd onderkend.

Het kaartdeel uit Dessau toont de ontbrekende helft van Londens oudste stadswijk: de Tudorstad. De prominentste plek neemt de kathedraal van St Paul in, nog met spits die in 1561 door de bliksem werd getroffen. De plaat laat ook de koninklijke staatsiesloep op de Theems zien en geeft een gedetailleerde indruk hoe indertijd tuinen werden ingericht.

De kaart moet tussen 1553 en 1559 gemaakt zijn, vrijwel zeker door kunstenaars en drukkers uit de Nederlanden waartoe toen ook BelgiŽ behoorde. De Lage Landen golden destijds als eentrum van de graveerkunst en het maken van kaarten. Dat de plattegrond niet door een Engelsman is vervaardigd, wordt bevestigd door de afwijkende spelling van namen. 'Blackfriars' wordt op de eerste Londense kaart verbasterd tot 'Blaek freres'.

De productie van landkaarten stond destijds nog in de kinderschoenen. De oudste bekende kaart is in 1473 in ItaliŽ gemaakt. De beroemde VenetiŽ-kaart van Jacopo de Barbari uit 1500 behoort nog tot de eerste generatie kaarten die een panoramisch overzicht geven. De Londense kaart is een mengvorm van panorama en plattegrond. Wie opdracht heeft gegeven om de kaart te maken is niet bekend. Volgens Mireille Galinou moet koning in elk geval toestemming hebben gegeven. Ze acht het heel goed mogelijk dat de Spaanse koning Philip 11 die in 1554 is getrouwd met Mary Tudor, de kaart heeft laten maken. In opdracht van Philip II die destijds ook over de Nederlanden heerste, heeft Jacob van Deventer tussen 1558 en 1572 zo'n 250 plattegronden van Nederlandse steden gemaakt.


Contributions to the discussion direct to the MapHist discussion list (sending to MapHist means sending to 600 people world wide!).